E Bro-vMeksik e c’hellfe mont da get 20% eus rannyezhoù ar yezhoù indian

0

Hervez ar gazetenn veksikan «Informador» en deus anzavet Javier Lopez Sànchez, anezhañ rener kreizenn vroadel ar yezhoù iñdijen Bro-vMeksik, e c’hellfe mont da get 64 eus ar 364 rannyezh indian a vez preget b’ar vro. Pep hini eus ar rannyezhoù-se a vez komzet gant nebeutoc’h a 100 den an deiz hiziv. Ha meur a derminal speakers-se a zo strewet e kumuniezhoù disheñvel àr ar marc’had. Ha zo wasoc’h ne vez ket mui komzet d’ar vugale en o yezh gant an dud.

Unan eus ar yezhoù en arvar : ar c’hiliwaeg. Gwechall e veze komzet homañ betek àr bord meurvor an Habask. Siwazh an deiz hiziv n’eo ket muioc’h a gant den a ya d’ober ar bobl Kiliwa. Beviñ a reont holl pe hogozik e Kalifornia Izel en un dornad a gumuniezhoù. Peadra da soñjal a yay o yezh da get a-benn un nebeut bloavezhioù o c’houzout n’eus ‘met etre 12 ha 28 den hag a oar anezhi c’hoazh.

Hervez an aotroù Lopez Sànchez ez eus, e Bro-vMeksik, 7 milion a dud hag a oar ur yezh indian hag un milion en o zouesk ha ne ouiont nemet ar yezh m’int ganet ganti.

E Bro-vMeksik, ouzhpenn ar c’hastilhaneg, eo anavezet èl «yezhoù ofisiel» 62 yezh indian  met ivez… div yezh minorelaet en Europa : ar venisianeg (yezh kêr Venise e norzh Bro-Italia) hag an Izel-Saksoneg (ur yezh a vez preget c’hoazh e Bro-Alamagn) ! Ar gumuniezh Mennonit (un isrann eus ar brotestanded) eo an hini a ra gant an Izel-saksoneg e Bro-vMeksik an deiz hiziv.

E-touesk ar yezhoù indian, lod a chom bev-bev avat. Da skouer al Lenahuatleg a vez komzet gant 1 325 440 den, ar Zapotegeg gant 415 000 a dud hag ar Mayaeg gant 777 000 den. Siwazh n’eo ket memes mod evit meuriadoù indian dister hag a zo tonket da vont da get gant o yezhoù. Evit a sell ouzh ar 64 yezh indian anavezet gant ar stad ez eus moiaen deskiñ anezhe kerkent hag ar c’hlasoù mamm evit an indianed. Met, dre m’o deus tamm plas ebet er vuhez foran ha dre m’eo disheñvel kenañ o skritur (diazezet àr seurt hieroglifoù) diouzh hini ar spagnoleg, n’eo ket aes evite mont pelloc’h eus statud «yezh ar familh» ha tra ken.

Ouzhpenn da se ne vez ket intereset tamm ebet ar re wenn gant ar yezhoù indian ha tra m’eo rediet tamm pe damm an indianed da vout divyezhek «yezh ar vro-kastilhaneg», n’eo ket rediet ar re wenn da c’houzout ar yezh indian a vez preget ‘ba proviñs-mañ-proviñs. Na bout ma vefe ofisiel ar yezh-se zoken.

Seurt digempouez a laka an indianed da zilezel o yezh orin evit ober gant ar c’hastilhaneg, yezh ar c’hresk sokial anezhi.

LAISSER UN COMMENTAIRE

Please enter your comment!
Please enter your name here