Gwin Breizh

1

[get Toènn eo bet skrivet ar pennad-mañ]

A bep seurt liv zo mat mes ar ruz zo tad ! Kendalc’homp get Istor ar gwin e Breizh !

-Gwin ar C’halianed :

An evet gwin er vro-mañ zo daet a bell-zo, a-c’houde an oad-houarn ( VIII-50 kent J-K, a pa veze dizalc’h ar c’halianed) e kaver roudoù e-leizh anezhañ en Europa geltiek.

An arkeologourion a labour er vro, a raer «Breizh» anezhi hiziv, a gav kantadoù a anforennoù digaset a vro Italia.

Kement a anforennoù o deus kavet en Europa geltiek ma klaskont ar penaos hag ar perag ! Gwin piv, penaos ha perak ?

Evel m’hon eus gwelet ne veze ket savet ar gwin er vro, ha, sur awalc’h nend eo ket ‘vern piv a c’helle digas gwin a vro Italia devat Paoul pe Enez Eusa. Gant gwir-abeg e c’heller soñjal e veze prenet gwin get tud pinvidik-mor enta.

Perak ? Divrannet eo an arkeologourion, hervez reoù zo en doe ar gwin un dalvoudigezh relijiel bras, hag implijet veze ar gwin e-pad ar lidoù dre ma hañval doc’h ar gwad, ha int da vout roet d’an doueoù a-zan an douar. Setu perak e vehe kavet kement a anforennoù gwin taolet ba lec’hioù sakr galian (evel e oppidum Corent).

«Estroc’h an implij relijiel a veze !» eme arkeologourion arall ! E chantel Paoul, e kreiz-Breizh, ne hañval ket bout bet lidoù get ar gwin-se, gwin da evet get Mab-den enta.

Ne vern perak, ar c’halianed a chome brudet evit o evadegoù bras, gloezoù* lec’h ma rede ar gwin ruz hep bout mesklet get dour (pezh a souezhe romaned ha gresianed ha lakae dour en o gwin).

-Krennamzer pe «gwinamzer» ?

En ur mod souezhus a-walc’h eo ar gristenidigezh eo he deus adroet e lañs d’ar gwin ha d’ar sevel gwin. Pourveziñ un nebeut doueoù get gwin a pa vezont kenlabourus eo un dra, mes, pourveziñ get gwin pobloù a-bezh a venn evet «gwad» o doue a zo diaesoc’h…

Setu Europa o sevel gwin betak Norvejia ha Bro Skos enta.

Ouzhpenn-se e splet an amzer rak war dommaat ez a an traoù e-doug ar grennamzer. Gwin veze savet e pevar c’horn Breizh !

Estroc’h evit gwin mat veze savet avat, ha gwiniegi Breizh a daole bihan (war-bouez e lec’hioù zo ag ar C’hreisteiz). E gwirionez ne oa ket un died pemdeziek evit an darn vrasañ ag ar vretoned, boeson an Iliz hag an dudjentil nend eo ken…

Get an temzoù a za da vout stankoc’h-stank en Europa en dapas an dud da fardiñ diedoù nevez en ur lakaat louzoù ha temzoù er gwin a raed «razasol» anezhe.

Ar gwin-temz a lazhe div c’had en un tenn, gwin fall a c’helle bout evet aes en dic’hoût d’an dud, hag e chome pelloc’h.

-an amzer o yenaat !

Bresk e chome darn vrasañ gwiniegi Breizh, a-getezh o deus kilet, da gentañ en arbenn ma veze diaesoc’h diaesañ gober mendem get an amzer o yenaat (adal an c’hwezekvet kantvet). Mare «an oadig skorn» e oa, trec’h eo bet àr holl winiegi an Normandi (ha bout e lavaront eo Gargantua en deus en o distrujet dre ma kave gwell ar chistr).

Eh ya ! Setu deuet giz ar chistr e Breizh ivez ! hep ma vehe ar gwall àr Gargantua !! Ouzhpenn-se an dud a c’helle preniñ aes arwalc’h gwin mat a-vaez vro.

Gwin Breizh a dale avat, en driwec’hvet kantvet e veze savet gwin e Bro Roazhon, hag en naontekvet kantvet e veze gwellet c’hoazh gwiniegi amañ hag ahont àr aodoù Kreisteiz Breizh (dreistholl er Morbihan hag e Bro Naoned)…

-Muskadig dik !

Ar muskadig a hañval bout ar Mohikañ diwezhañ war lerc’h kement-se ! Kreñvoc’h e veze an evet gwin e Gevred Naoned a-werz zo, evet veze get an holl, tudjentil kerkoulz ha tud vunud. Setu ar c’hemm bras, lec’h arall e Breizh, ar bobl a rae get bier, chistr pe chouchen.

Gras d’he statud he doe Breizh war lerc’h bout arloupet get Bro C’hall, «province réputée étrangère» ma oe anezhi e c’helle gwerzhiñ he gwin get bihanoc’h a dailhoù. Berzh a reas ar Muskadig kaset a borzh Naoned trema ar Liger ha tramor enta.

A dramor e teuas an diskoulm d’an «oadig skorn»; evel-se, en eizhvet kantvet, marc’hadourion ag an Izelvroioù a zigasas gete da Naoned ur blantenn-win dianav dre amañ a raer «melon» anezhi.

Ar «melon»-se a harp mat doc’h an anoued ! A-c’houdevezh ema ar gwin-se eo a vez savet tro dro d’al Liger.

-Gwin a Vrest d’an Oural ?

Ha bremañ e tomma an amzer endro, tommaat un tamm mat memb, evel n’en deus ket graet biskoazh ! Ur c’holl bras e vo evit Mab-den hag e endro, neoazh e vo gounid evit ar gwin… Ar bed zo kriz me lâr deoc’h !

An dud gouiziek àr ar gwin a lavar ez ay ar Muskadig àr wellaat en amzer dazonet dre ma vo muioc’h a heol àr e rezin..

An deiz a hiniv e c’hell bout savet gwiniegi nevez pelloc’h en Hanternoz; saozon zo doc’h o sevel tro-dro Londrez dija, ha, hervez klevet nend eo ket gwin fall a reont !

Ar bed zo cheñch dicheñch, hag en em gavomp en un amzer a cheñchamantoù divent, ‘vern petra a zay diwezhatoc’h, bezit nebaon ! A-wael e c’hellimp c’hoazh komz brezhoneg ha pakiñ ur banne gwin gwenn mat a…Landerne !

*Gloez : ar ger-mañ a dalv «friko» e brezhoneg Gwened («gloez-freilh») hag e kavomp e roud e amzer ar c’halianed just arwalc’h: «ulido». An hani anvet «Ulidorix» a oe «roe ar c’hloez» anezhañ.

1 COMMENTAIRE

  1. Ben j’y comprend un petit peu, mais j’ai 2 racines galo ça serait chouette d’avoir notre version.
    Et puis si vigne il y aurait ça serait en pays galo, de la Loire au sud morbihan, merci le réchauffement climatique pour ce délicieux gwin ru qui va arriver, c’est sur!

LAISSER UN COMMENTAIRE

Please enter your comment!
Please enter your name here